Bugün konfeksiyonda kullanılan dikiş ipliklerinin büyük çoğunluğu polyesterdir. Polyester; yüksek mukavemeti, renk haslığı, düşük çekmesi ve uygun maliyetiyle pamuk ipliğin yerini büyük ölçüde almıştır. Ama "polyester iplik" tek bir ürün değildir. Polyesterin nasıl işlendiğine göre farklı özelliklerde iplikler ortaya çıkar. Bu yazıda dört temel türü anlatıyoruz.
Neden polyester?
- Mukavemet: Aynı kalınlıktaki pamuk ipliğe göre daha sağlamdır.
- Renk haslığı: Güneşe, yıkamaya ve tere karşı rengini korur.
- Düşük çekme: Yıkamada dikiş büzülmez, giysi formunu korur.
- Kimyasal dayanım: Ağartma ve taşlama gibi işlemlere dayanır.
1. Kesik elyaf (spun) polyester
Polyester lifler önce kısa parçalara kesilir, sonra pamuk ipliği gibi bükülerek iplik haline getirilir. Ortaya çıkan iplik mat ve yumuşak görünür, pamuk ipliğe benzer bir tutuma sahiptir. Dikiş makinelerinde kolay çalışır, ilmeği iyi tutar.
Kullanım: Giyimin büyük kısmı; gömlek, pantolon, ceket, penye, iç giyim.
Örnekler: Spring, Lider, Master.
2. Polyester kaplı (core spun) iplik
Ortada kesintisiz bir polyester filament (çekirdek), etrafında kesik elyaf polyester kaplama vardır. Çekirdek mukavemet verir, kaplama ise ipliği iğnenin ısısından korur ve kesik elyaf ipliğin yumuşak görünüşünü kazandırır. Yüksek devirli makinelerde iğne ısındığında yalın filament yumuşayabilir; kaplı iplikte bu sorun büyük ölçüde ortadan kalkar.
Kullanım: Yüksek devirli seri üretim, ilik, kot, takım elbise, taşlanacak denim.
Örnek: Poly Max.
3. Sonsuz elyaf (filament) iplik
Polyester, kesilmeden uzun ve kesintisiz filamentler halinde bükülür. Lifler arasında kopukluk olmadığı için çok yüksek kopma dayanımı elde edilir. Yüzeyi daha parlak ve pürüzsüzdür.
Kullanım: Deri, döşeme, kapitone, çanta, ayakkabı, çuval, dış mekân ürünleri; ince numaraları baskı dikişinde.
Örnek: Hot.
4. Tekstürize iplik
Sonsuz elyaf polyester, ısı ve mekanik işlemle kıvırcık bir yapıya getirilir (tekstürize edilir). Bu işlem ipliğe hacim, yumuşaklık ve esneklik kazandırır. Kumaş kenarını saran, kumaşla birlikte esneyen dikişler için idealdir.
Kullanım: Overlok, reçme, iç giyim, spor giyim ve örme kumaş kenarları.
Örnek: Elif tekstürize overlok ipliği.
Karşılaştırma
| Tür | Mukavemet | Görünüş | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Kesik elyaf | İyi | Mat, yumuşak | Genel giyim |
| Polyester kaplı | Çok iyi | Mat, yumuşak | Yüksek devir, ilik, kot |
| Sonsuz elyaf | En yüksek | Parlak, pürüzsüz | Deri, döşeme, çanta |
| Tekstürize | İyi, esnek | Hacimli, yumuşak | Overlok, reçme |
Kat ve büküm: numaradaki ikinci sayı
Dikiş ipliği tek bir telden değil, birkaç katın birbirine bükülmesinden oluşur. Etikette 42/2 ya da 20/3 gibi yazılan numaralarda ilk sayı tek katın inceliğini, ikinci sayı ise kaç katın birlikte büküldüğünü gösterir: 20/3, 20 numaralı üç katın bükülmesiyle yapılmıştır. Kat sayısı arttıkça iplik kalınlaşır ve sağlamlaşır. Dikiş iplikleri genellikle Z yönünde bükülür; çünkü dikiş makinelerinin çoğu ilmek oluştururken ipliği bu bükümü koruyan yönde döndürür. Ters yönde bükülmüş bir iplik dikiş sırasında açılarak kopabilir.
Polyesterin sınırları
Polyester her işe uygun değildir. Yüksek sıcaklıkta yumuşayıp eridiği için çok sıcak ütülenen ya da yüksek ısıya maruz kalan ürünlerde dikkat ister. Pamuk için kullanılan boyaları almadığından, dikildikten sonra boyanacak pamuklu giysilerde pamuk iplik gerekir. Ayrıca çok sert ve kalın bir polyester iplik, ince ve yumuşak kumaşı zamanla keserek dikiş hattında yırtığa yol açabilir; bu yüzden ipliğin kalınlığı her zaman kumaşa göre seçilmelidir.
Hangisini seçmeli?
Genel giyim için kesik elyaf polyester çoğu zaman yeterlidir ve en ekonomik çözümdür. Makineniz çok hızlı çalışıyorsa ya da dikiş yıkamada aşınıyorsa kaplı ipliğe geçin. Deri, döşeme ve ağır işlerde sonsuz elyaf, esneyen kenarlarda tekstürize iplik kullanın. Kararsız kaldığınızda dikeceğiniz ürünü ve makinenizi bize söyleyin, birlikte seçelim.
