Atölyeden bize gelen soruların belki de en sık olanı şudur: "Bana 120 numara lazım ama bu işe uyar mı?" Dikiş ipliğinde numaralar ilk bakışta karışık görünür; çünkü aynı iplik için hem bir etiket numarası hem de bir kalınlık gösterimi kullanılır. Bu yazıda numaraların ne anlattığını, hangi numaranın hangi işte kullanıldığını ve ipliğe göre iğnenin nasıl seçildiğini sade bir şekilde anlatıyoruz.
Etiket numarası neyi gösterir?
Bobinin üzerinde yazan 120, 100, 50, 36 gibi sayılar ipliğin etiket numarasıdır. Kural basit: numara büyüdükçe iplik incelir. 120 numara ince bir ipliktir, gömlek ve bluz dikilir; 36 numara kalındır, branda ve çanta dikilir; 15 numara ise çok kalın deri ve branda işleri içindir.
Etiket numarası, ipliğin kalınlığını ve kat sayısını bir arada özetleyen pratik bir sayıdır. Farklı hammaddelerde (kesik elyaf, sonsuz elyaf, pamuk) aynı etiket numarası birbirine yakın kalınlıklara karşılık gelir, ama birebir aynı olmayabilir. Bu yüzden markalar arasında geçiş yaparken numaranın yanında ipliğin türüne de bakmak gerekir.
20/2, 42/2 gibi gösterimler ne demek?
Bobinde ya da teknik tabloda "42/2", "20/3" gibi gösterimler de görürsünüz. Eğik çizginin solundaki sayı ipliği oluşturan tek katın inceliğini, sağındaki sayı kaç katın birlikte büküldüğünü gösterir. Örneğin 20/2, 20 numaralı iki katın bükülmesiyle; 20/3 ise aynı inceliğin üç katla bükülmesiyle yapılır. Kat sayısı arttıkça iplik kalınlaşır ve dayanıklılığı artar: 20/2 genellikle 50 numaraya, 20/3 ise 36 numaraya karşılık gelir.
Ne, Tex, dtex ve denye
Teknik tablolarda farklı ölçü birimleri karşınıza çıkabilir:
- Ne (İngiliz numarası): Pamuk ve kesik elyafta kullanılır. Belirli bir ağırlıktaki ipliğin uzunluğuna dayanır; Ne büyüdükçe iplik incelir.
- Tex: 1.000 metre ipliğin gram cinsinden ağırlığıdır. Tex büyüdükçe iplik kalınlaşır.
- dtex (desitex): 10.000 metre ipliğin gram cinsinden ağırlığıdır. Tablolarda "145-2" gibi yazılan değer, 145 dtex'lik iki katı gösterir.
- Denye: 9.000 metre ipliğin gram cinsinden ağırlığıdır. Overlok ipliklerinde sık kullanılır; "150 denye" bunun örneğidir.
Hangi numara nerede kullanılır?
120 numara: ince ve orta kumaşlar
Konfeksiyonda en çok tüketilen numaradır. Gömlek, bluz, etek, penye, tişört, iç giyim ve ince dokumalar bu numarayla dikilir. Pantolon ve ceketin iç dikişlerinde de sıkça kullanılır. Spring ve Lider bu grubun en çok sorulan markalarıdır.
100 ve 80 numara: orta kalınlık
Ceket, takım elbise, kot ve gabardin pantolonda, dikişin hem sağlam hem de zarif görünmesi istenen yerlerde kullanılır. Polyester kaplı Poly Max bu numaralarda yüksek devirli makinelerde iyi sonuç verir.
50 numara: kot ve iş giysisi
Kot pantolon, iş tulumu, mont ve kalın dokumalarda düz ve çift iğne dikişi için standarttır. Master 50 bu iş için çok tercih edilir.
36 numara: kalın kumaş ve görünür dikiş
Branda, çanta, kanvas ve kalın dış giyimde, ayrıca görünür kalın dikişlerde kullanılır.
30, 25, 20 ve 15 numara: deri, döşeme ve çuval
Bu kalın numaralar çoğunlukla sonsuz elyaf (filament) ipliklerde bulunur. Deri giyim, çanta, kemer, mobilya döşemesi, kapitone ve çuval dikişinde kullanılır. Hot ipliği bu grupta stokta tuttuğumuz markadır.
İplik ve iğne eşleştirme tablosu
Aşağıdaki tablo, stokta tuttuğumuz ipliklerin teknik değerlerinden derlendi. İğne numarası metrik (ilk sayı) ve Singer (ikinci sayı) olarak verilmiştir.
| İplik numarası | Örnek | Bobin | Önerilen iğne |
|---|---|---|---|
| 150 | Poly Max 150 | 5.000 m | 70 / 10 |
| 120 | Spring, Lider, Poly Max 120 | 5.000 m | 75–80 / 11–12 |
| 100 | Poly Max 100 | 5.000 m | 90–100 / 14–16 |
| 50 | Master, Lider, Poly Max 50 | 5.000 m | 90–100 / 14–16 |
| 50 (filament) | Hot 50 | 5.000 m | 80–90 / 12–14 |
| 36 | Master, Lider 36 | 3.000 m | 100–110 / 16–18 |
| 30 | Hot 30, Poly Max 30 | 3.000 m | 90–110 / 14–18 (Poly Max 30: 120 / 19) |
| 25 | Hot 25 | 2.500 m | 100–120 / 16–19 |
| 20 | Hot 20, Poly Max 20 | 1.500–2.000 m | 100–120 / 16–19 |
| 15 | Hot 15 | 1.500 m | 110–130 / 18–21 |
Alt iplik ve üst iplik aynı mı olmalı?
Çoğu düz dikişte alt (masura) ve üst iplik aynı numarada ve aynı renktedir; böylece dikiş dengeli olur. Bazı işlerde, özellikle dikişin arka yüzü görünmüyorsa, masurada bir numara daha ince iplik kullanmak masuranın daha geç bitmesini sağlar. Görünür baskı dikişlerinde ise üstte daha kalın, altta normal iplik kullanılabilir. Bu durumlarda tansiyonu yeniden ayarlamayı unutmayın.
Kısaca
- Numara büyüdükçe iplik incelir; iğne numarası büyüdükçe iğne kalınlaşır.
- İnce iş için 120, kot için 50, kalın kumaş için 36, deri ve döşeme için 30 ve altı.
- İğneyi ipliğe göre seçin: iplik iğne gözünden rahat geçmeli, gözde sürtünmemeli.
Emin olamadığınız bir iş için kumaşınızı ve makinenizi bize söyleyin; doğru ipliği ve iğneyi birlikte seçelim.
