Dikişte sorun çıktığında çoğumuz önce ipliğe ya da makineye bakarız. Oysa ilmek atlama, iplik kopması, kumaşta çekme ve delik gibi sorunların büyük kısmı yanlış ya da körelmiş iğneden kaynaklanır. İğne, makinenin en ucuz ama en çok iş gören parçasıdır. Doğru iğneyi seçmek için üç şeyi bilmek yeterli: sistem, numara ve uç tipi.
İğnenin bölümleri
Bir makine iğnesi yukarıdan aşağıya şu bölümlerden oluşur: makineye takılan kalın dip kısmı, ince gövde, ipliğin içinde yattığı uzun oluk, ipliğin geçtiği göz ve kumaşa ilk giren uç. Sistemi dibin şekli ve boyu, numarayı gövdenin kalınlığı, uç tipini ise ucun şekli belirler.
1. Sistem: iğne makineye uymalı
Her makine belirli bir iğne sistemine göre tasarlanır. Sistem kodu iğnenin dip kalınlığını, toplam boyunu ve gözün yüksekliğini tanımlar. Yanlış sistemli iğne makineye hiç oturmayabilir ya da oturur ama ilmek atlatır. En sık karşılaşılan sistemler:
- DBx1: Sanayi tipi düz dikiş makineleri (ince dip).
- DPx5: Kalın kumaş ve kalın iplikle çalışan düz makineler (kalın dip).
- DCx27: Overlok makineleri.
- TQx1 / TQx7: Kısa ve uzun düğme makinesi iğneleri.
- 130/705 H: Ev tipi dikiş makineleri (dibin bir yüzü düzdür).
Makinenizin sistemini bilmiyorsanız eski iğnenin paketine bakın; paket yoksa makinenin marka ve modeli yeterli.
2. Numara: kumaşa ve ipliğe göre
İğne numarası gövdenin kalınlığını gösterir. İki numaralandırma birlikte kullanılır: metrik numara (iğne kalınlığının yüzde milimetresi) ve eski Singer numarası.
| Metrik | Singer | Kullanım |
|---|---|---|
| 60–65 | 8–9 | Şifon, ipek, çok ince kumaş |
| 70–75 | 10–11 | İnce gömleklik, bluz, astar |
| 80 | 12 | Gömlek, penye, hafif dokuma |
| 90 | 14 | Pantolonluk, ceketlik, orta kalınlık |
| 100 | 16 | Kot, gabardin, kalın dokuma |
| 110 | 18 | Kalın kot, kanvas, döşemelik |
| 120–140 | 19–22 | Branda, kalın deri, çuval |
İpliğin de iğneye uyması gerekir: 120 numara iplikle 75–80, 50 numara iplikle 90–100 numara iğne kullanılır. Kalın ipliği ince iğneye takarsanız iplik gözde sürtünüp kopar; ince ipliği kalın iğneyle dikerseniz kumaşta gereksiz büyük delikler oluşur. Ayrıntılı eşleştirme için iplik numaraları yazımıza bakabilirsiniz.
3. Uç tipi: kumaşın yapısına göre
Sivri uç: dokuma kumaşlar
Gömleklik, pantolonluk, kot ve takım kumaşları gibi dokumalarda iplikler arasından temiz geçer ve düz bir dikiş hattı verir.
Bilyalı (küt) uç: örme kumaşlar
Penye, süprem, ribana, likra ve triko gibi örme kumaşlarda ucun yuvarlak olması önemlidir. Bilyalı uç ilmeği kesmez, iterek arasından geçer. Örme kumaşta sivri uç kullanmak, dikiş boyunca küçük delikler ve kaçıklar oluşturabilir.
Kesici uç: deri
Deri ve suni deri dokuma değildir; iğnenin malzemeyi temiz kesmesi gerekir. Kesici uçlu deri iğneleri bunu yapar ve dikiş hattını düzgün tutar.
İğne ne zaman değiştirilmeli?
İğne kırılmadan çok önce körelir. Şu belirtilerden birini görüyorsanız iğneyi değiştirin:
- Dikişte ilmek atlama başladıysa,
- İplik sık sık kopuyorsa ya da tüyleniyorsa,
- Kumaşta çekme, büzülme ya da delik görülüyorsa,
- Makineden iğne kumaşa girerken "tık" sesi geliyorsa.
Seri üretimde iğneyi belli aralıklarla, kırılmasını beklemeden değiştirmek; kumaş firesini, tamir süresini ve makinenin duruşunu azaltır. Kırılan iğnenin parçalarını mutlaka toplayın; ürünün içinde kalan iğne parçası hem müşteri için tehlikelidir hem de ciddi bir kalite sorunudur.
Kısaca
- Sistem makineye, numara kumaşa ve ipliğe, uç tipi kumaşın yapısına göre seçilir.
- Dokumaya sivri, örmeye bilyalı, deriye kesici uç.
- Körelmiş iğne sorun çıkarmadan değiştirilmelidir.
Groz-Beckert, Orange ve Singer iğnelerini sistem ve numaraya göre stokta tutuyoruz. Makinenizi ve kumaşınızı söyleyin, doğru iğneyi birlikte seçelim.
